Manisa’nın Son Kirkit Ustası Zamana Direniyor: 101 Yıllık Miras Emin Ellerde
Manisa’nın el dokuma halıcılığıyla ünlü ilçesi Demirci’de, bu zanaatın en önemli parçalarından biri olan kirkit, üçüncü kuşak usta İsmail Çilengir’in elinde hayat bulmaya devam ediyor. Dededen toruna geçen tam 101 yıllık aile geleneğini sürdüren Çilengir, bugün Türkiye’nin son kirkit ustalarından biri olarak zamana meydan okuyor.
1925’te Başlayan Bir Asırlık Serüven
Demirci'de 1925 yılında dedesi tarafından sıcak ve soğuk demircilikle temelleri atılan bu zanaat, 1970'lerde babası ve ardından 1995’te İsmail Çilengir’in katılımıyla bugünlere ulaştı. 47 yaşındaki Çilengir, babasını kaybettiği 2021 yılından bu yana, hırdavat dükkanının bir köşesinde kurduğu atölyede bu asırlık mirası tek başına omuzluyor.
"Mahallelerden Kirkit Sesi Eksik Olmazdı"
Eski günlerde Demirci’nin her evinde bir halı tezgahı olduğunu hatırlatan İsmail Çilengir, o dönemdeki yoğunluğu şu sözlerle ifade ediyor:
"Eskiden mahallelerden kirkit sesinden geçilmezdi. Siparişlere yetişemez, dışarıda fason üretim yaptırırdık. Şimdi ise bu geleneği yaşatan son temsilciyim."
Dünyanın Dört Bir Yanına Demirci Kirkiti
El halıcılığının ölmez bir sanat olduğunu savunan Çilengir, sadece yerel düzeyde değil, uluslararası alanda da talep görüyor. Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi önemli dokuma merkezlerinin yanı sıra, yurt dışından gelen siparişlere de yetişmeye çalışıyor.
Kirkitin Yolculuğu: Ateş, Örs ve Sabır
Haftada ortalama 3-4 adet kirkit üreten usta, yapım sürecini şöyle özetliyor:
Malzeme Seçimi: Belirlenen ölçülerde demir saclar özenle kesiliyor.
Isıl İşlem: Demir saclar ateşte közlenerek yumuşatılıyor.
Şekillendirme: Örs üzerinde dövülerek kirkite asıl formu veriliyor ve hassas diş açma işlemleriyle halı ilmeklerini sıkıştıracak hale getiriliyor.
"Zanaat altın bileziktir" diyen İsmail Çilengir, Demirci'de demir sacı bir sanat eserine dönüştürerek hem ailesinin adını hem de Anadolu'nun bu nadide geleneğini yaşatmaya devam ediyor.